TÜRKİYƏ

Daşınmaz əmlak alışı qarşılığında UYV / Vətəndaşlıq

UYV (ikamet) hər hansı daşınmaz əmlak alınması zamanı əldə edilə bilər, lakin 2023-cü ildən bir sıra rayonlarda (Antalya, İstanbul) məhdudiyyətlər tətbiq olunur — həddən artıq əhalinin sıxlığı səbəbilə kvotalar tətbiq edilib.

400 000 ABŞ dollarından başlayan daşınmaz əmlak alınması zamanı vətəndaşlıq mümkündür. Şərt — obyekti 3 il ərzində satmamaqdır. Bir obyekt — bir namizəd.

Dil

Rəsmi dili — türk dili. İngilis dili böyük və turistik şəhərlərdə yayılıb. Rus dili Antalyada, Alanyada, Mersində xidmət sektorunda istifadə olunur.

Viza rejimi

Azərbaycan vətəndaşları diplomatik, xidməti və ümumvətəndaş pasportları, eləcə də Azərbaycan vətəndaşının biometrik şəxsiyyət vəsiqəsi əsasında Türkiyəyə vizadan azad şəkildə səyahət etmək imkanına malikdirlər.

Azərbaycan vətəndaşları Türkiyə ərazisinə daxil olmaq, tranzit keçmək və burada qalmaq üçün doxsan (90) gün müddətinə viza tələbindən azad edilirlər.

Türkiyə ərazisindən üçüncü ölkələrə və üçüncü ölkələrdən Türkiyə ərazisinə daxil olmaq üçün Azərbaycan vətəndaşları tərəfindən pasportların istifadə olunması məcburidir.

Bu mənada Azərbaycan vətəndaşının biometrik şəxsiyyət vəsiqəsi yalnız Azərbaycan ərazisindən Türkiyəyə birbaşa səyahətlər üçün istifadə ediləcəkdir.

Həmçinin Azərbaycan vətəndaşının biometrik şəxsiyyət vəsiqəsi, eləcə də yuxarıda qeyd olunan digər sərhədkeçmə sənədləri Türkiyə ərazisinə giriş tarixindən etibarən ən az otuz (30) gün etibarlılıq müddətinə malik olmalıdır.

​Eyni zamanda Türkiyə ərazisində hər hansı səbəbdən doxsan (90) gündən artıq müddətdə qalmaq istəyən Azərbaycan vətəndaşları yaşamaq icazəsi almaq üçün tələb olunan müddətdən azı altmış (60) gün daha çox etibarlı olan pasport ilə müraciət etməlidirlər.

Həyat səviyyəsi (2025)

Türkiyə Numbeo 2025-ə görə dünyada 134.0 bal indeksi ilə 53-cü yeri tutur. Bu orta göstəricidir — bir çox Şərqi Avropa və Latın Amerikası ölkələrindən yüksək, lakin inkişaf etmiş ölkələrin əksəriyyətindən aşağıdır.

Həyat keyfiyyəti regiondan asılıdır: İstanbul və Ankarada — yüksək infrastruktur, kurortlarda — rahat iqlim, lakin tibb səviyyəsi aşağıdır.

İnflyasiya və zəif lira əhalinin alıcılıq qabiliyyətini aşağı salır.

İqtisadiyyat. Valyuta

Türk lirəsi son dərəcə qeyri-sabit valyuta olaraq qalır.

2021-ci ildən bəri 75%-dən çox dəyər itirib.

2024-cü ildə məzənnə daha 25% aşağı düşüb, 2025-ci ildə — sabitləşib, lakin dəyişkən qalır (≈35–37 lirə ABŞ dolları üçün).

İnflyasiya 2024-cü ilin nəticələrinə görə — 42%,
2025-ci ildə 30–35% səviyyəsində proqnozlaşdırılır. Mərkəzi Bank qiymətlərin artımını məhdudlaşdırmaq üçün 50% dərəcəni saxlayır.

ÜDM 2025-ci ildə təxminən ~3.0–3.5% qiymətləndirilir, baxmayaraq ki, QI-də 2.0–2.7%-ə qədər yavaşlama müşahidə olunub. İqtisadiyyat tikinti, turizm, ixrac və daxili tələbatla dəstəklənir.

Daşınmaz əmlak: 2020–2023-cü illərdə 2–3 dəfə artımdan sonra 2024–2025-ci illərdə valyutada ~5–10% yerli qiymət korreksiyası müşahidə olunur. Xarici tələbat 2022-ci ilin pikindən təxminən 50–65% azalıb.

Daşınmaz əmlak bazarının təxmini həcmi — təxminən 100 mlrd ABŞ dolları, illik nominal artım 8–11% ilə, lakin makroiqtisadi səbəblərə görə yüksək dəyişkənlik.

 

Türkiyədə daşınmaz əmlakın alınması, mülkiyyəti, kirayəsi və satışı: vergilər və rüsumlar

Mülkiyyət hüququ

Xarici vətəndaşlar tərcüməçi vasitəsilə torpaq kadastrı vasitəsilə Tapu (Title Deed) rəsmiləşdirərək mənzil, villa və ticari obyektlər (hərbi zonalar istisna olmaqla) ala bilərlər.

ƏDV (KDV):

xaricdən vəsait köçürməklə yeni mənzilin ilk satışında xarici vətəndaşlar üçün 0%; 2 ildən az müddətə yenidən satışda 18%-ə qədər.

Kirayə gəliri vergisi:

proqressiv miqyas 15–40%, adətən təxminən 35%; texniki qulluq, amortizasiya və xərclər üçün çıxılışlar mümkündür.

Stamp duty (dövlət rüsumu): müqavilə dəyərinin təxminən 0.948%-i

Qeydiyyat haqqı (Tapu Transfer Tax): Kadastr dəyərinin 4%-i, investor adətən özü ödəyir.

İllik daşınmaz əmlak vergisi: mənzillər üçün kadastr dəyərinin 0.1–0.2%-i (böyük şəhərlərdə).

Satış zamanı vergi (kapital artımı): ilk 5 il ərzində satışda 40%-ə qədər (gəlirdən asılı olaraq 15–40%); 5 ildən sonra — azad edilir.

Türkiyə. Nəticə

Türkiyə bazarı əlverişli və populyar olaraq qalır, lakin yüksək valyuta, vergi və siyasi risklər daşıyır.

Güclü qiymət artımı artıq özünü göstərib. Investisiyalar üzrə vətəndaşlıq və dəniz kənarı yerləşmə tələbatı dəstəkləyir, lakin passiv investor üçün Türkiyə, xüsusən də vergitutma və qeyri-sabit lira nəzərə alınmaqla, çox diqqətli yanaşma tələb edir.

ROI:

• 4–6% kirayədə real valyuta göstəricilərində  
• 7–8%-ə qədər uğurlu obyekt və aktiv idarəetmə ilə (yeni mənzil, turist axını, keyfiyyətli yerləşmə)

Risk:

Yüksək. Valyutanın devalvasiyası, qeyri-sabit tənzimləmə, xarici vətəndaşlar üçün mümkün məhdudiyyətlər, siyasi həssaslıq.

Həmçinin seysmik riskləri və tikinti keyfiyyətini nəzərə almaq vacibdir.

Vergilər

• Alış zamanı: 4% (qeydiyyat) + mümkün ƏDV (18%-ə qədər)
• Mülkiyyət zamanı: ildə 0.1–0.2%
• Kirayə zamanı: 35%-ə qədər
• Satış zamanı: dəyər artımının 35%-ə qədəri
• 5 illik mülkiyyətdən sonra — vergi tutulmur

 

GLOBAL PROPERTY INVEST